TAKS, bir arsa üzerine yapılacak binanın zeminde ne kadar yer kaplayabileceğini belirleyen katsayıdır. İmar planlarının temel verilerinden biri olan bu oran, arsanın ne kadarının yapıyla doldurulabileceğini ortaya koyar.
TAKS nedir, ne anlama gelir?
TAKS, binanın taban alanının arsanın toplam alanına oranını ifade eder. Belediyeler her bölge için ayrı bir değer belirler ve bu değer imar planında yer alır. Böylece bölgedeki yapılaşma yoğunluğu denetim altında tutulur.
Kısaltma "Taban Alanı Kat Sayısı" anlamına gelir. Bazı kaynaklarda "Taban Alanı Katsayısı" biçiminde de kullanılır. İki ifade aynı kavramı anlatır.
İmar planları, yapılaşmanın düzenli ve dengeli ilerlemesi için hazırlanır. TAKS de arsanın ne kadarının yapıyla kaplanacağını, ne kadarının açık alan olarak kalacağını belirler. Bu sayede yeşil alan, ışık ve hava sirkülasyonu gibi yaşam kalitesini etkileyen unsurlar korunur.
TAKS nasıl hesaplanır?
Hesaplama basit bir formüle dayanır:
Taban alanı = Arsa alanı × TAKS
Örneğin 1.000 metrekarelik bir arsada TAKS 0,30 ise binanın taban alanı en fazla 300 metrekare olur (1.000 × 0,30).
Arsa büyüklüğü formülün doğrudan bir parçasıdır. Aynı TAKS oranında arsa büyüdükçe taban alanı da büyür. Bu yüzden arsa alırken yalnızca orana değil, toplam metrekareye de bakmak gerekir. Binanın gerçek taban alanını bu iki değer birlikte belirler.
TAKS oranı bölgeden bölgeye değişir ve genellikle 0,10 ile 0,80 arasında seyreder. Düşük oranlı bölgelerde bina daha az yer kaplar ve çoğu zaman daha fazla bahçe ya da açık alan kalır. Yüksek oranlı bölgelerde ise yapılaşma daha yoğun olabilir.
TAKS ile KAKS arasındaki fark
İki katsayı sık birlikte anılsa da farklı şeyleri ölçer:
- TAKS: Binanın zeminde kaplayacağı alanı gösterir.
- KAKS (Emsal): Arsa üzerine yapılabilecek toplam inşaat alanını gösterir. Günümüzde resmi dilde "Emsal" olarak da adlandırılır.
TAKS tek bir katın tabanını sınırlarken KAKS tüm katların toplam alanını sınırlar. KAKS değeri TAKS değerine bölündüğünde yaklaşık kat sayısı bulunur.
Aynı KAKS'a sahip iki arsayı düşünelim. TAKS'ı düşük olan arsada bina daha az yayılır ve daha fazla kat çıkabilir. TAKS'ı yüksek olan arsada ise bina geniş bir tabana oturur ve kat sayısı azalır. Bu nedenle yapılaşma potansiyeli değerlendirilirken iki katsayı birlikte okunmalıdır.
Arsa değerlendirmesinde TAKS'ın rolü
TAKS, arsa üzerine ne büyüklükte bir yapı inşa edilebileceğini etkilediği için piyasa değerini de şekillendirir. Yüksek TAKS ve KAKS değerine sahip arsalar daha fazla yapılaşma hakkı sunduğundan genellikle daha değerli sayılır.
Satın almadan önce TAKS değerini öğrenmek, hangi büyüklükte bir bina yapılabileceğini netleştirir. Bu bilgi eksikse beklenenden küçük bir yapıyla yetinmek zorunda kalınabilir. Bu yüzden TAKS, imar planıyla birlikte incelenmelidir.
Süreçte finansmana ihtiyaç duyulursa önce kredi notunun nasıl hesaplandığına bakılabilir, ardından krediye uygun satılık daireler arasından seçim yapılabilir.
Mimarlar ve mühendisler de projeye başlarken ilk olarak TAKS ve KAKS değerlerini inceler. Bu değerler binanın taban ölçülerini ve kat sayısını doğrudan sınırlar. İnşaat bittikten sonra yapının DASK poliçesiyle güvence altına alınması da unutulmaması gereken bir adımdır.
Kaynak: Emlak Yaşam
